Wstęp

Inkubacja jaj pytonów królewskich to temat, który prędzej czy później przyciąga uwagę wielu hobbystów egzotycznych zwierząt. Coraz więcej osób decyduje się nie tylko na posiadanie jednego pytona, ale i poszerzanie swojej kolekcji o kolejne osobniki oraz ich rozmnażanie. Jeżeli jesteś jeszcze na etapie zdobywania wiedzy i zastanawiasz się, czy pyton królewski to dobry wybór – zachęcamy do zgłębienia tekstu Pyton królewski dla początkujących – czy to dobry wybór?

W poniższym artykule zebraliśmy najważniejsze informacje dotyczące procesu inkubacji jaj pytonów królewskich. Opisujemy jak zapewnić optymalne warunki, na co zwrócić uwagę podczas inkubacji oraz jakie wyzwania mogą się pojawić w trakcie tego procesu.

Przygotowanie do inkubacji

Zapewnienie odpowiednich warunków dla samicy

W trakcie procesu rozmnażania należy uważnie monitorować zachowanie samicy. Ważne jest kontrolowanie kopulacji oraz obserwowanie rozwoju pęcherzyków jajowych (pęcherzyków Graffa). Gdy pęcherzyki osiągną wielkość około 35–50 mm, dochodzi do owulacji. Następnie samica przechodzi tzw. wylinkę poowulacyjną. Około 30 – 50 dni po tej wylince samica powinna złożyć jajka. Warto jednak pamiętać, że ten czas jest orientacyjny i może ulec zmianie.

Przygotowanie inkubatora

Odpowiedni inkubator to kluczowy element sukcesu w procesie rozwoju jaj pytonów królewskich. Istnieją rozwiązania, dzięki którym możemy skutecznie zastąpić naturalne wysiadywanie jaj przez matkę, zapewniając im optymalne warunki rozwoju.

Wybór inkubatora

Wybierając inkubator, warto uwzględnić takie czynniki jak: liczba jaj, które zamierzamy inkubować, dostępny budżet oraz ilość miejsca przeznaczonego na urządzenie. Bardziej szczegółowe informacje na temat większości z nich można znaleźć między innymi w serwisie YouTube. Wyszukując treści zarówno w języku polskim, jak i angielskim mamy dostęp do poradników, gdzie krok po kroku opisywane są sposoby budowli większości z poniższych inkubatorów. Decydując się na samodzielną budowę inkubatora, warto zaopatrzeć się w termostat pulsacyjny. Dzięki temu urządzeniu możemy zapobiec wahaniom temperatury, które są niekorzystne dla rozwoju zarodków.

Poniżej przedstawiamy zestawienie najpopularniejszych inkubatorów stosowanych w hodowli pytonów królewskich:

Inkubator wykonany ze styroboxa

Jest to jedno z najpopularniejszych rozwiązań wśród początkujących hodowców. Jego popularność wynika z możliwości samodzielnego wykonania przy użyciu łatwo dostępnych materiałów. Konstrukcja polega na wyposażeniu styroboxa w matę grzewczą podłączoną do termostatu. Do wnętrza umieszcza się pojemnik z jajami, a całość szczelnie zamyka.

Sami rozpoczęliśmy inkubację jaj pytonów królewskich właśnie od takiego urządzenia. Niestety tego typu rozwiązanie ma swoje ograniczenia i nie sprawdza się najlepiej na dłuższą metę. Inkubator tego typu zazwyczaj mieści jedynie jeden znios lub 2–3 mniejsze zniosy. Kolejną wadą jest brak możliwości monitorowania jaj bez otwierania urządzenia. Każde otwarcie obniża temperaturę w inkubatorze, co może negatywnie wpłynąć na rozwój zarodków ze względu na wahania temperatury.

Inkubator z lodówki turystycznej

Jest alternatywą dla poprzedniego rozwiązania. Jak łatwo się domyślić, w tym przypadku zamiast styropianowej obudowy używa się lodówki turystycznej. Ciekawostką jest, że istnieje także metoda, w której rezygnuje się z maty grzewczej. Wówczas do lodówki wlewa się wodę, którą ogrzewa się za pomocą grzałki akwarystycznej. Sposób ten jest popularniejszy w Stanach Zjednoczonych niż w Europie.

Inkubator z witryny chłodniczej

Lub inkubator z winiarki to obecnie jedna z najpopularniejszych metod inkubacji wśród hodowców. Polega na wykorzystaniu starej chłodziarki, na przykład do napojów lub wina i przekształceniu jej w inkubator. Urządzenie powinno być wyposażone w maty grzewcze oraz odpowiednio uszczelnione. Ta metoda cieszy się dużą popularnością, ponieważ pozwala inkubować większą liczbę zniosów przy stosunkowo niskim koszcie. Wadą tego rozwiązania może być jednak spora ilość zajmowanego miejsca, co dla niektórych hodowców stanowi istotne ograniczenie.

Profesjonalny inkubator firmy WRS

Jest stosunkowo nowym rozwiązaniem na rynku. Polski producent oferuje estetyczne i funkcjonalne urządzenie zaprojektowane specjalnie do inkubacji jaj gadów. Ten inkubator wyróżnia się niewielkimi wahaniami temperatury oraz korzystnym stosunkiem pojemności użytkowej do zajmowanej przestrzeni. To właśnie te cechy sprawiły, że postawiliśmy na ten sposób inkubacji.

Dodatkowym atutem inkubatora WRS jest przyciemniona szyba, która zapobiega przedostawaniu się światła słonecznego do wnętrza urządzenia. Dzięki temu minimalizowane są wahania temperatury, co jest istotne dla prawidłowego rozwoju zarodków. Warto również podkreślić, że jest to fabrycznie nowe urządzenie, co stanowi dużą przewagę nad witrynami chłodniczymi, które często były wcześniej używane, np. w sklepach lub gastronomii. Obecnie dostępne są dwa modele inkubatora WRS: mniejszy, który pomieści około 16 zniosów, oraz większy, mieszczący około 28 zniosów. Wybór odpowiedniego modelu pozwala dopasować urządzenie do potrzeb zarówno mniejszych, jak i większych hodowli.

(żródło: https://wraithracks.com/inkubator-hibernator-wrs-177-inc-na-jaja-gady-p-244.html)

Podłoże do inkubacji

Aby inkubacja jaj pytonów królewskich przebiegała prawidłowo, konieczne jest zapewnienie im odpowiednich warunków. Kluczowe znaczenie ma wybór właściwego podłoża, które będzie regulowało poziom wilgotności w pojemniku z jajami. Przed użyciem należy je dokładnie wymieszać z wodą, aby uzyskać optymalne środowisko. Do najpopularniejszych podłoży stosowanych podczas inkubacji należą: wermikulit, perlit, gąbka kuchenna, sama woda (z wykorzystaniem specjalnych tacek na jajka) oraz bardziej popularne w Stanach – podłoże kokosowe.

Pojemnik do inkubacji

Pojemnik na jajka pytonów królewskich powinien spełniać kilka ważnych kryteriów. Można go łatwo przygotować samodzielnie z łatwo dostępnych materiałów. Najlepiej sprawdza się plastikowy pojemnik z klipsami, które zapewniają szczelne zamknięcie pokrywki. W celu zwiększenia szczelności warto umieścić pod pokrywką papier do pieczenia, co dodatkowo zapobiega przedostawaniu się nadmiaru powietrza. W zależności od użytego podłoża pojemnik powinien być wyposażony w tackę do umieszczania jaj. Może to być kratka rastrowa lub malarska, a także specjalna tacka dedykowana do inkubacji jaj gadów. Jej głównym zadaniem jest stabilne utrzymanie jaj w jednej pozycji, zapobiegając ich przypadkowemu obracaniu w trakcie procesu inkubacji.

Temperatura i wilgotność

Odpowiednia temperatura i wilgotność oraz stałość tych warunków są kluczowe dla prawidłowego przebiegu procesu inkubacji jaj pytonów królewskich. Zbyt niska wilgotność może prowadzić do odwodnienia jaj, dlatego tak ważne jest, aby pojemnik do inkubacji był szczelny. Optymalny poziom wilgotności wynosi około 90% – 100%.

Równie istotna jest temperatura, która wpływa na czas inkubacji, o czym szczegółowo piszemy w dalszej części artykułu. Zbyt wysoka temperatura jest bardziej szkodliwa dla zarodków niż zbyt niska. Należy jednak unikać skrajności w obie strony i pamiętać, że wahania temperatury mogą negatywnie wpłynąć na rozwój zarodków. Najkorzystniejsza temperatura dla jaj pytonów królewskich wynosi od 31°C do 32°C.

(źródło: MARTIN A, CAPTIVE BREEDING AND MAINTENANCE OF THE ROYAL PYTHON (PYTHON REGIUS), „THE BRITISH HERPETOLOGICAL SOCIETY BULLETIN”, [online], 1998, nr 64, str 18, https://www.thebhs.org/publications/the-herpetological-bulletin/issue-number-64-summer-1998/2679-hb064-04/file, [dostęp 14.12.2024].

Zbieranie jaj pytonów królewskich

Po zniesieniu jaj przez samicę istnieją dwa podstawowe sposoby zapewnienia im odpowiednich warunków. Możemy zabrać jajka od samicy i samodzielnie je inkubować, stosując wcześniej wspomniane metody. Alternatywnie, możemy pozostawić jajka u samicy (Maternal Incubation) pozwalając jej zaopiekować się zniosem. Oba rozwiązania różnią się od siebie i mają swoje wady oraz zalety.

Zabranie jaj od samicy – artificial incubation (inkubacja sztuczna)

Jeżeli zdecydujemy się zabrać jajka od samicy, musimy liczyć się z tym, że może być ona zestresowana i defensywna. Należy wtedy dokładnie obejrzeć węża, sprawdzając, czy wszystkie jaja zostały złożone i czy żadne z nich nie utknęło w jajowodzie. Jeśli samica jest „pusta”, warto przeprowadzić jej kąpiel, która pomoże pozbyć się zapachu jaj.

Jajka można zarówno oddzielić od siebie, jak i pozostawić w kopcu usypanym przez samicę. Jeśli zdecydujemy się na oddzielanie jajek, trzeba to robić bardzo ostrożnie, aby ich nie uszkodzić. Należy również prześwietlić jajka, by sprawdzić, czy są zapłodnione. W tym celu przyłóż latarkę i szukaj drobnych żyłek w ich wnętrzu.

Pozwolenie samicy na wysiadywanie jajek – maternal incubation (inkubacja matczyna)

Metoda inkubacji przez samicę jest w języku angielskim określana jako maternal incubation. Sposób ten ma wielu zwolenników i często jest uznawany za bardziej naturalny dla zwierząt. Decydując się na tę metodę, należy zapewnić samicy odpowiednie warunki w pojemniku, takie jak stabilna temperatura oraz podwyższona wilgotność. W tym celu można wykorzystać wilgotny mech, który będzie służył samicy jako gniazdo.

Po zniesieniu jaj należy szczególnie zadbać o dobrostan samicy. Warto ograniczyć interakcje z nią do minimum, aby zredukować poziom stresu, zapewniając jednocześnie stały dostęp do świeżej wody. Ważne jest także regularne kontrolowanie wilgotności mchu, zwracając uwagę, aby jajka nie miały bezpośredniego kontaktu z wodą. W późniejszym etapie inkubacji można zaproponować samicy posiłek.

Proces inkubacji jaj przez samicę z reguły trwa dłużej niż w przypadku wykorzystania zewnętrznego inkubatora i może przekraczać 65 dni, zanim pierwsze młode przebiją skorupki. Młode po wykluciu mogą przebywać z matką nawet do czasu pierwszej wylinki.

(źródło: https://www.lllreptile.com/articles/203-maternal-incubation-in-ball-pythons/?srsltid=AfmBOoq2n_PN_drZLYwFj2Z7jBEyZhcU02udRGYE4pthf6Z-bnHmqaSP)

Inkubacja jaj pytonów królewskich

W zależności od tego, czy zdecydujemy się pozostawić jajka z samicą, czy inkubować je samodzielnie, inkubacja jaj pytonów królewskich będzie przebiegać nieco inaczej. Niezależnie od wybranej metody, kluczowe jest regularne monitorowanie warunków, aby w razie potrzeby móc szybko i odpowiednio zareagować.

Monitorowanie jaj

W trakcie procesu inkubacji jaja stopniowo zmieniają swój wygląd, co jest naturalnym elementem ich rozwoju. Pod koniec tego procesu można zaobserwować zapadanie się jaj, co świadczy o zbliżającym się momencie wyklucia młodych. Zjawisko to jest całkowicie normalne i nie powinno budzić niepokoju, o ile warunki inkubacji – takie jak wilgotność i temperatura – są utrzymane na odpowiednim poziomie. Jeżeli jajka nie były wcześniej od siebie rozdzielane, to pod koniec inkubacji powinny łatwiej się od siebie odklejać.

Czas inkubacji

Na czas inkubacji jaj pytonów królewskich wpływa kilka czynników, spośród których kluczowym jest temperatura. W zależności od jej wartości, czas inkubacji może różnić się nawet o kilkanaście dni. Przy temperaturze około 31°C klucie następuje zwykle w okolicach 60. dnia. Zwiększenie temperatury do 32°C może skrócić ten czas do około 57 dni, natomiast obniżenie jej do 30°C może wydłużyć okres inkubacji do ponad 60 dni. Jeśli zdecydujemy się na matczyną inkubację, czyli pozostawienie jaj pod opieką samicy, czas ten może wydłużyć się nawet do ponad 65 dni lub dłużej.

Klucie młodych pytonów

Inkubacja jaj pytonów królewskich kończy się kluciem młodych. Do tego celu węże wykorzystują specjalny ząb jajowy, aby przeciąć skorupkę. Po rozcięciu jajka najczęściej wystawiają przez nie tylko głowy, pozostając wewnątrz większością ciała. W tym czasie wchłaniają pozostałości woreczka żółtkowego, co dostarcza im niezbędnych składników odżywczych. Dopiero gdy są w pełni gotowe, opuszczają jajka całkowicie i rozpoczynają samodzielne życie. Ten naturalny rytm gwarantuje im optymalne przygotowanie do pierwszych wyzwań w nowym środowisku.

Czy należy ciąć jajka?

Istnieje możliwość, że młody wąż nie będzie w stanie samodzielnie przeciąć jajka. Może to wynikać z tego, że ząb jajowy jest u niego słabiej wykształcony lub wąż nie jest w stanie samodzielnie się wydostać. W naturze takie węże mają mniejsze szanse na przeżycie, natomiast w hodowli możemy im pomóc w przyjściu na świat. W tym celu wielu hodowców decyduje się na nacięcie jajka, aby ułatwić młodym wyklucie. Wykonując tę czynność, należy jednak pamiętać o kilku ważnych zasadach. Po pierwsze, nie należy ciąć jaj zbyt wcześnie. Jest to szczególnie istotne, jeśli po raz pierwszy korzystamy z danego inkubatora, ponieważ nie mamy pewności, na jakim etapie rozwoju znajdują się młode. Najlepiej poczekać z cięciem, aż pierwszy młody przebije skorupkę. Samo nacięcie nie powinno być zbyt duże, a także należy unikać uszkodzenia kosmówki, która stanowi ochronną warstwę wokół młodego węża.

Pierwsze dni życia młodych

Młode pytony królewskie po wyjściu z jajek ważą zwykle około kilkudziesięciu do stu gramów. Jeśli do tej pory znajdowały się w szczelnie zamkniętym pudełku, należy zapewnić im dostęp do tlenu, aby uniknąć uduszenia. Wchłonięty woreczek żółtkowy stanowi ich pierwszy posiłek, dlatego zwykle do czasu pierwszej wylinki nie muszą polować. Oczywiście, jeśli pojawi się sytuacja awaryjna, w której młody wąż wykluł się osłabiony i wymaga karmienia wcześniej, należy mu to zapewnić. Przez pierwsze dni życia maluchy mogą przebywać razem, aż do momentu pierwszej wylinki. Jeżeli opiekowała się nimi samica, wtedy również mogą z nią zostać aż do tego czasu. Po wylince należy je rozdzielić do osobnych pojemników.

Najczęstsze problemy podczas inkubacji jaj pytonów królewskich

Inkubacja jaj pytonów królewskich nie zawsze przebiega zgodnie z naszymi oczekiwaniami. Zwykle trwa około dwóch miesięcy (najczęściej ok 55-60 dni), a w tym czasie konieczne jest regularne monitorowanie stanu jaj i szybkie reagowanie w razie wystąpienia problemów. Poniżej przedstawiamy najczęściej spotykane trudności, jakie mogą pojawić się podczas inkubacji jaj węży.

Pleśń na jajkach

Wewnątrz pojemnika z jajami panuje wysoka wilgotność i stosunkowo wysoka temperatura. W związku z tym istnieje ryzyko pojawienia się pleśni na jajach podczas inkubacji. Aby zminimalizować to zagrożenie, należy zapobiegać kontaktowi jaj z wodą skraplającą się w pojemniku. Ważne jest także, aby podczas otwierania pojemnika robić to powoli i ostrożnie, a nadmiar wilgoci z pokrywki – wycierać.

Jeśli jednak zauważysz pleśń na jajku, nie oznacza to, że jest ono stracone. Warto delikatnie usuwać pleśń oczyszczając.z niej jajko, co może pomóc w ograniczeniu dalszego rozwoju pleśni.

Niewchłonięty woreczek żółtkowy

Czasami zdarza się, że wąż po wykluciu nie odrzucił jeszcze pępowiny i ma niezaabsorbowany woreczek żółtkowy. W takiej sytuacji wymaga on szczególnej uwagi i opieki ze strony hodowcy. Warto przenieść go do sterylnych warunków, zapewniając wilgotny ręcznik papierowy. Z czasem woreczek żółtkowy powinien zostać wchłonięty przez węża. Jeśli jednak tak się nie stanie, a maluch będzie wyraźnie osłabiony i wychudzony, warto rozważyć wcześniejsze podanie posiłku. Może się także okazać, że wąż będzie wymagał asystowanego karmienia jeszcze przed pierwszą wylinką.

Podsumowanie

Inkubacja jaj pytonów królewskich to proces wymagający odpowiedniego przygotowania i precyzyjnej kontroli warunków. Kluczowe znaczenie ma właściwe przygotowanie inkubatora, który powinien zapewniać stabilną temperaturę i wilgotność. Wybór odpowiedniego modelu oraz przygotowanie pojemnika na jaja wpływają na powodzenie inkubacji.

Niezwykle istotne jest monitorowanie temperatury i wilgotności, ponieważ nawet niewielkie odchylenia mogą wpłynąć na rozwój zarodków. Inkubacja rozpoczyna się od zebrania jaj i ich odpowiedniego ułożenia, a kończy wykluwaniem młodych pytonów. Warto także znać potencjalne problemy, aby skutecznie im zapobiegać i zwiększyć szanse na zdrowy przychówek.