Na jakiej zasadzie pytony królewskie dziedziczą wady genetyczne?

W poprzednim wpisie poświęconym zagadnieniom genetycznym omówiliśmy szczegółowo kwestie dziedziczenia odmian barwnych pytonów królewskich (patrz: Dziedziczenie odmian barwnych pytonów królewskich). W poniższym artykule chcemy opisać wady genetyczne, które mogą występować w przypadku niektórych odmian tych węży.

Decydując się na rozmnażanie pytonów królewskich, należy być świadomym, że nie wszystkie zwierzęta powinny być ze sobą łączone. Niektóre geny niosą ze sobą ryzyko wystąpienia komplikacji zdrowotnych. Poniżej omówimy najpopularniejsze z tych genów oraz ich potencjalne skutki.

Spider kompleks

W kontekście wad genetycznych u pytonów królewskich najczęściej wskazywanym genem budzącym wiele kontrowersji jest Spider oraz inne mutacje z tego kompleksu. Wada genetyczna związana z tą odmianą nosi nazwę wobble lub wobble head.

Czym jest wobble i jak się objawia u pytonów królewskich?

To wada neurologiczna występująca głównie u węży posiadających gen Spider. Przejawia się ona najczęściej poprzez niekontrolowane ruchy głowy, trudności z odwróceniem ciała, problemy z poruszaniem się w linii prostej oraz trudności w utrzymaniu głowy w stabilnej pozycji. Objawy te zazwyczaj nasilają się, gdy zwierzę jest pod wpływem stresu.

Wada wobble nie dotyczy tylko i wyłącznie odmiany Spider. Mogą ją mieć również inne węże z tego kompleksu, takie jak na przykład Champagne, czy HGW. Jednak to u pytonów z genem Spider symptomy wobble występują najczęściej i są najbardziej nasilone.

Warto zaznaczyć, że nie wszystkie węże posiadające gen Spider wykazują identyczne objawy wobble. U niektórych osobników symptomy mogą być bardziej nasilone i w skrajnych przypadkach prowadzić do trudności z przyjmowaniem pokarmu, podczas gdy u innych są one prawie niezauważalne.

Obecnie przyjmuje się, że wszystkie węże z genem Spider niosą wadę wobble nawet jeśli objawy nie są widoczne na pierwszy rzut oka. Symptomy te mogą również pojawić się lub nasilić wraz z wiekiem u węży, które wcześniej ich nie wykazywały.

Ciekawym przypadkiem jest gen Black Head będący częścią kompleksu Spidera. Ta mutacja nie tylko nie wiąże się z występowaniem wobble, ale w połączeniu z genem Spider tworzy formę super (geny te są alleliczne). Wąż odmiany Black Head Spider, będący wynikiem takiego łączenia, nie wykazuje objawów wobble, mimo że nosi gen Spider. Oznacza to, że gen Black Head niweluje wadę wobble u węży z genem Spider.

Super Spider

Należy pamiętać, że wobble nie jest jedyną wadą związaną z genem Spider. W przypadku skrzyżowania dwóch węży posiadających ten gen istnieje ryzyko otrzymania młodych odmiany Super Spider, co niestety jest letalne. Oznacza to, że młode z dwiema kopiami genu Spider klują się martwe lub umierają krótko po wykluciu. Podobne ryzyko występuje w przypadku następujących kombinacji genetycznych:

• Super Champagne
• Champagne Spider
• Super Hidden Gene Woma
• Spider Sable
• Champagne Hidden Gene Woma

Black Pastel i Cinnamon

Geny Black Pastel i Cinnamon nie stwarzają ryzyka dla osobników będących heterozygotami (posiadających jedną kopię genu). Problemy mogą pojawić się jednak, gdy dążymy do uzyskania formy super (homozygoty) tych genów. Geny te są alleliczne, a u odmian Super Cinnamon, Super Black Pastel oraz Black Pastel Cinnamon powstaje odmiana 8 Ball, czyli całkowicie czarny wąż.

Niestety pewne wady genetyczne dotyczą również odmiany 8 Ball. Choć deformacje mogą występować niezależnie od genów, u młodych 8 Balli często pojawiają się nieprawidłowości. Najczęstszą z nich jest tzw. „shark mouth„, czyli wada, w której dolna szczęka jest krótsza niż u zdrowych osobników. Oprócz tego mogą występować inne deformacje, takie jak krzywizny ciała czy asymetrie w jego budowie.

Scaleless (Super Scaleless Head)

Przykładem genu wpływającego nie tylko na kolor, ale także na strukturę ciała pytonów, jest Scaleless Head. Powoduje on zanik kilku łusek na czubku głowy węża, co nie powinno wpływać na jego komfort. Natomiast w formie homozygotycznej powstaje tzw. forma super, znana jako Scaleless (inaczej Super Scaleless Head) – wąż całkowicie pozbawiony łusek na całym ciele.

Węże odmiany Scaleless wymagają szczególnej uwagi i troski ze strony hodowcy, ponieważ brak łusek na ciele wpływa na ich zdolność do prawidłowego zrzucania wylinki. Proces ten, u węży pokrytych łuskami, przebiega zazwyczaj bez większych trudności, jednak u odmiany Scaleless często pojawiają się problemy. Węże te mają tendencję do zatrzymywania części wylinki na skórze, co może prowadzić do podrażnień i infekcji. Z tego powodu konieczne jest regularne monitorowanie ich stanu, zapewnianie odpowiedniej wilgotności oraz częstsza pomoc przy zrzucaniu wylinki.

Bug eyes

Wada bug eyes odnosi się do niestandardowego rozmiaru oczu pytonów. Choć te deformacje również mogą występować niezależnie od genów, to ryzyko tej wady jest znacznie większe w przypadku odmian Super Lesser /Super Butter i Super Russo. Węże te często mają zbyt duże, wyłupiaste oczy. Mimo tego, pytony z tą wadą zazwyczaj prowadzą normalne życie i ich zdrowie nie jest zagrożone.

Odwrotnie sytuacja wygląda w przypadku odmiany Lesser Piebald (lub Butter Piebald), gdzie węże mają zbyt małe oczy.

Banana

Gen Banana u pytonów królewskich jest związany z chromosomami płci. Choć jego dokładna lokalizacja nie została jeszcze ostatecznie potwierdzona, na podstawie badań Warrena Bootha i wzorca dziedziczenia przypuszcza się, że gen ten znajduje się głównie na chromosomie X (z wyjątkiem sytuacji, gdy „przeskakuje” na chromosom Y).

W praktyce skutkuje to następującymi zasadami przy rozmnażaniu pytonów z genem Banana:

• Samice Banana produkują potomstwo z równym stosunkiem płci.
• Samiec odmiany Banana urodzony od samicy Banana to tak zwany „Female Maker” (produkujący samice Banana).
• Samiec odmiany Banana pochodzący od samca Banana to „Male Maker” (produkujący samców Banana).

Mnożąc samca będącego Male Makerem wszystkie młode Banana będą samcami, a pozostałe młode (bez genu Banana) – samicami. Natomiast Female Maker sprawi, że wszystkie młode Banana będą samicami, a pozostałe młode (bez genu Banana) będą samcami.

Co ciekawe, istnieje niewielka, (około 3%) szansa, że Male Maker może wydać na świat samicę Banana, a Female Maker – samca Banana.

(źródło: https://www.morphmarket.com/morphpedia/ball-pythons/banana/)

Problemy z płodnością

Gen Desert to mutacja dziedziczona w sposób dominujący, która nie jest powiązana z bardziej popularnym i pożądanym genem Desert Ghost. Cechą charakterystyczną tej odmiany jest problem rozrodczy u samic – po zniesieniu jaj zawsze umierają. Teoretycznie samce z tym genem nie mają takich problemów, jednak rozmnażanie pytonów z genem Desert pozostaje kwestią mocno kontrowersyjną.

Innym genem, który wiąże się z pewnymi komplikacjami przy rozmnażaniu, jest Caramel Albino. Na szczęście konsekwencje tego genu nie są tak poważne jak w przypadku Desert. Jeśli zdecydujemy się na rozmnażanie samicy Caramel Albino, warto mieć świadomość, że u węży tej odmiany występuje wyższy odsetek slugów (niezapłodnionych jaj) niż w innych odmianach. Ten efekt może się nasilić, gdy skrzyżujemy dwa osobniki posiadające gen Caramel Albino.

Światłowstręt

Niestety, problemy z rozmnażaniem nie są jedyną wadą odmiany Caramel Albino. Węże z tym genem mogą wykazywać światłowstręt, co oznacza, że są one znacznie bardziej wrażliwe na światło. Jest to charakterystyczne dla zwierząt z albinizmem, ponieważ brak pigmentu w tęczówce uniemożliwia oczom skuteczną filtrację światła.

(źródło: https://www.morphmarket.com/morphpedia/ball-pythons/caramel-albino/)

Przygotowując terrarium dla węża z albinizmem, warto szczególnie zadbać o umiarkowaną intensywność oświetlenia. Inne albinotyczne geny u pytonów królewskich to: Albino oraz Lavender Albino.

Wady genetyczne: Co należy wiedzieć?

Planując hodowlę pytonów królewskich, w pierwszej kolejności należy zawsze uwzględniać dobro zwierząt. Warto pamiętać, że niektóre wady genetyczne mogą wykluczać możliwość rozmnażania danego osobnika. Każdy hodowca powinien samodzielnie zgłębić temat tych wad. Istnieją bowiem geny, które mogą wpływać na funkcjonowanie pytona, a także takie, które mają bezpośredni wpływ na proces rozmnażania i jakość potencjalnego potomstwa. Dlatego przed rozpoczęciem hodowli należy dokładnie poznać genetykę posiadanych osobników oraz ocenić, jak ich geny mogą wpłynąć na przyszłe pokolenia.